Historia

foto

Lokacja miasta w 1253 roku dała powód dla przeniesienia najstarszej poznańskiej siedziby książęcej z Ostrowa Tumskiego w pobliże nowego organizmu miejskiego. Nie wiadomo, czy przemieszczenie to zainicjował już Przemysł I zmarły w 1257 roku, czy – co bardziej prawdopodobne – jego syn Przemysł II.

W pierwszej fazie budowy powstały ceglane mury obwodowe oraz wieża na rzucie zbliżonym do kwadratu. Wjazd do warowni prowadził od południa. Wygląd zamku w XIV wieku pozostaje wielką niewiadomą. Budynek mieszkalny wzniesiono prawdopodobnie wzdłuż zachodniej kurtyny muru, ale jego kształt i zasięg nie są znane. Udokumentowana źródłowo jest dopiero przebudowa zamku podjęta w XVI wieku przez starostę generalnego Wielkopolski Andrzeja Górkę. Budynek o czterech szczytach znany jest z XVII-wiecznych wizerunków.

W drugiej połowie XVIII wieku zamek podupadł. W 1783 roku z inicjatywy Kazimierza Raczyńskiego, ostatniego starosty generalnego Wielkopolski, na miejscu renesansowego domu wzniesiono barokowy budynek dla archiwum grodzkiego.


W XIX wieku od południa dostawiono do niego budynek, który uległ zniszczeniu w lutym 1945 roku. Wraz z budynkiem Raczyńskiego stanowiły one siedzibę rejencji, później sądu apelacyjnego, a następnie do 1939 roku archiwum państwowego.

Zniszczenie obu budynków w 1945 roku spowodowało, że wkrótce po zakończeniu II wojny światowej zrodziła się koncepcja restytucji - odbudowy zamku królewskiego. Idea ta pozostawała niezrealizowaną przez przeszło pół wieku, jako że w 1965 roku odbudowano jedynie budynek Raczyńskiego, który przeznaczono na siedzibę Muzeum Rzemiosł Artystycznych – Oddziału Muzeum Narodowego w Poznaniu.
Dopiero w latach 2010–2013 wzniesiono historyzujący gmach połączony z budynkiem Raczyńskiego oraz wieżę nadbudowaną na reliktach pierwotnej z XIII wieku.